Từ niềm tin số đến năng lực AI: Con đường bứt phá của doanh nghiệp Việt giai đoạn 2026-2030

Niềm tin số là điểm khởi đầu của chuyển đổi số

Nghị quyết 57-NQ/TW cùng các chương trssssnh hành động của Chính phủ đang mở ra những cơ hội mới cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành động lực phát triển khi doanh nghiệp thực sự tin vào giá trị của chuyển đổi số.

Theo ông, doanh nghiệp cần xác định chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết đối với sự tồn tại và phát triển của mình trong môi trường cạnh tranh mới.

"Chúng ta phải có niềm tin trên môi trường số, tức là niềm tin số. Khi có niềm tin, chúng ta sẽ có quyết tâm chuyển đổi số. Và khi có quyết tâm thì sẽ kéo theo các giải pháp và nguồn lực để thực hiện", ông Tiến nhấn mạnh.

Nhìn từ thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã bước đầu tiếp cận các công cụ số, nhưng không ít trường hợp vẫn xem chuyển đổi số như một nhiệm vụ mang tính phong trào hoặc một hoạt động đầu tư công nghệ đơn lẻ. Điều này khiến quá trình triển khai thiếu tính hệ thống và chưa tạo ra những thay đổi rõ rệt trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo ông Tiến, điều doanh nghiệp cần quan tâm không còn là có chuyển đổi số hay không, mà là chuyển đổi số như thế nào để mang lại hiệu quả.

Dữ liệu là tài sản cốt lõi trong kỷ nguyên AI

Trong bối cảnh AI đang trở thành chủ đề được quan tâm trên toàn cầu, nhiều doanh nghiệp có xu hướng coi đây là chìa khóa để tạo ra lợi thế cạnh tranh. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Phú Tiến, trước khi nói đến AI, doanh nghiệp cần nhìn lại chính nguồn lực quan trọng nhất của mình là dữ liệu.

Ông cho rằng dữ liệu là tài sản cần được quản lý, bảo vệ và khai thác hiệu quả. Đây là nền tảng để doanh nghiệp có thể phát triển các giá trị mới từ công nghệ.

"Chúng ta phải có dữ liệu, bảo vệ được dữ liệu, giữ gìn được tài sản đó để có thể phát triển giá trị từ chính nguồn tài nguyên dữ liệu của mình", ông Tiến nói.

Từ góc độ thực tiễn, nhận định này phản ánh một xu hướng đang diễn ra trong quá trình chuyển đổi số. Công nghệ có thể được tiếp cận ngày càng dễ dàng hơn, nhưng dữ liệu lại là nguồn lực được hình thành từ chính hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp.

Vì vậy, năng lực quản trị dữ liệu đang trở thành yếu tố quyết định hiệu quả ứng dụng công nghệ, trong đó có AI.

Theo ông, AI quan trọng nhưng không phải là đích đến. Điều quan trọng là lựa chọn công nghệ phù hợp với nhu cầu và quy trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Mỗi doanh nghiệp có đặc thù riêng về quy mô, thị trường và mô hình hoạt động, vì vậy, việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ nhu cầu thực tế thay vì chạy theo xu hướng. "Chuyển đổi số cần nhưng phải có hiệu quả, tạo ra giá trị cho doanh nghiệp chứ không phải làm theo phong trào", ông Tiến nhấn mạnh.

Đây cũng là yêu cầu đang đặt ra đối với quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới. Khi công nghệ ngày càng phổ biến, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn nằm ở việc doanh nghiệp sở hữu bao nhiêu công cụ số, mà ở khả năng biến công nghệ thành năng suất, doanh thu và giá trị gia tăng.

Để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ hiệu quả hơn, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai nhiều hoạt động theo tinh thần "Bình dân học vụ số". Bên cạnh việc nâng cao nhận thức, các chương trình đào tạo sẽ được thiết kế theo hướng thực hành, gắn với nhu cầu cụ thể của từng nhóm doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Phú Tiến, việc phối hợp với các doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước để tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, hướng dẫn trực tiếp theo phương thức "cầm tay chỉ việc" sẽ giúp doanh nghiệp dễ tiếp cận và ứng dụng công nghệ hơn trong thực tiễn.

Chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn đo bằng hiệu quả

Nhìn từ những chia sẻ của lãnh đạo Cục Chuyển đổi số Quốc gia, có thể thấy chuyển đổi số của doanh nghiệp Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới.

Nếu như giai đoạn trước, mục tiêu chủ yếu là đưa hoạt động lên môi trường số, triển khai phần mềm quản trị, nền tảng số hay các công cụ trực tuyến, thì giai đoạn tới sẽ tập trung nhiều hơn vào hiệu quả thực chất mà công nghệ mang lại.

Thực tế cho thấy không ít doanh nghiệp đã đầu tư cho chuyển đổi số nhưng hiệu quả chưa tương xứng với nguồn lực bỏ ra. Nguyên nhân không nằm ở việc thiếu công nghệ, mà chủ yếu xuất phát từ việc chưa xác định rõ bài toán cần giải quyết, chưa khai thác hiệu quả dữ liệu hoặc triển khai công nghệ theo xu hướng thay vì theo nhu cầu thực tế.

TIN LIÊN QUAN

Chuyển đổi số tăng tốc, nhưng tuyến phòng thủ số bị bỏ ngỏ

Trong bối cảnh đó, thông điệp "không làm theo phong trào" được ông Nguyễn Phú Tiến nhấn mạnh mang ý nghĩa đặc biệt. Chuyển đổi số sẽ không còn được đánh giá bằng số lượng phần mềm được triển khai hay mức đầu tư cho công nghệ, mà bằng năng suất, hiệu quả quản trị và khả năng tạo ra giá trị mới cho doanh nghiệp.

Một điểm đáng chú ý khác là việc ông Nguyễn Phú Tiến nhiều lần đề cập đến dữ liệu trước khi nói về AI. Điều này phản ánh xu hướng đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu, khi dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh.

Trong môi trường cạnh tranh số, công nghệ có thể được tiếp cận ngày càng dễ dàng hơn, nhưng dữ liệu lại là tài sản được hình thành từ chính hoạt động của mỗi doanh nghiệp. Khả năng thu thập, quản trị, bảo vệ và khai thác dữ liệu vì thế đang trở thành yếu tố quyết định hiệu quả ứng dụng AI cũng như năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Từ góc độ chính sách, việc Bộ Khoa học và Công nghệ thúc đẩy các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp theo tinh thần "Bình dân học vụ số", gắn với đào tạo thực hành và hướng dẫn trực tiếp, cho thấy trọng tâm của giai đoạn tới không chỉ là nâng cao nhận thức mà còn là hình thành năng lực số thực chất cho cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW đang tạo động lực mới cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thông điệp từ lãnh đạo Cục Chuyển đổi số Quốc gia cho thấy một định hướng rõ ràng: công nghệ là công cụ, dữ liệu là tài sản, còn giá trị tạo ra cho hoạt động sản xuất kinh doanh mới là thước đo cuối cùng của chuyển đổi số.